İlkyardım Bilgisi Kısa Ders Notları

[crazy_devil]

Ünite – 1 Trafik Kazalar? Ve ?lk Yard?m?n Önemi


* Felaketlere; do?al olaylar kazalara ise; insanlar neden olur.
* Felaketler, kazalara göre daha büyük kay?plara neden olur.

* Kazalar önlenebilir; felaketler önlemez, zararlar? azalt?labilir.

* Kaza ve felâketler, anî olarak meydana gelir.

* Ölümlere en çok trafik kazalar? neden olur.

*Trafik kazas?na insan faktörü içinde en çok sürücüler neden olur.

*Sürücülerin kaza yapma nedenleri kural d??? araç kullanma, dikkatsizlik, yorgunluk, a??r? h?z vb.dir.

*Trafik kazas?ndan en çok etkilenen yayalar; ya?l?lar ve çocuklard?r.

*Trafik kazas? kara yolu üzerinde, hareket halindeki bir ta??t?n ta??ta, insana vb. çarpmas?d?r.

*Trafik kazalar?n?n en önemli nedeni dikkatsizlik ve e?itimsizliktir.

*?lk yard?m sadece olay yerinde al?nan geçici önlemdir.

*?lk yard?m?n en önemli amac?, yaral?n?n hayatta kalmas?n? sa?lamakt?r. ?lk yard?mc? yaral?y?, tedavi etmeye yönelik bir uygulama yapamaz.

*?lk yard?m?n en önemli a?amas?, yaral?y? güvenceli bir yere uzakla?t?rmakt?r. En son a?amas? ise yaral?y? ambulansla sevk etmektir.

*?lk yard?m?n öncelikli hedefi, solunumu sa?lamak, kanamay? durdurmak ve ?oku önlemektir.



Ünite – 2 ?nsan Vücudu


*Hücre, canl?lar?n vücutlar?n? olu?turan en küçük yap? birimidir. Zar arac?l???yla besin al??-veri?i yaparlar.

*Doku, ayn? tip hücrelerin birle?mesiyle meydana gelir.

*Organ, bir ya da birkaç dokunun bir araya gelmesidir.

*Sistem, ayn? amaç için organlar?n bir araya gelmesidir.

*Bir sistemin çal??mas? veya çal??mamas? di?er sistemleri de etkiler.

*Trafik kazalar?nda en çok ba?, gö?üs, omurga bölgesi yaralanmalar? görülür.

*Hareket sistemi; insan vücudunu ayakta tutar ve ona hareket verir. Kemik, kas ve eklemlerden olu?ur.

*Dola??m sistemi; Bütün vücut bölgelerinde faaliyet gösterir. Kalp, kan ve kan damarlar?ndan olu?ur.

*Solunum sistemi; Vücut dokular?n?n oksijen almas?n? sa?lar. Burun, a??z bo?lu?u, yutak, g?rtlak, solunum borusu ve akci?erlerden olu?ur.

*Sinir sistemi: Sistemler ve çevre aras?ndaki etkile?imi ve duyu ileti?imini sa?lar. Beyin ve omurilikten olu?ur.

*Sindirim sistemi: A??z, di?ler, yemek borusu, mide, ince-kal?n ba??rsaklardan olu?ur.





Ünite – 3 Kazayeri ?lk Yard?m Önlemleri Ve Araç ?lk Yard?m çantas?


* Kazada, kaza yapan arac?n önce kontak anahtar? kapat?l?p, motor stop ettirilir. Kaza yeri zarars?zla?t?r?l?r.

* Kazay? gördü?ü halde müdahale etmeyene, para ve puan cezas? verilir.

* Yaral? araçtan en az 3 ki?i ile ancak, yang?n varsa tek ki?i ile, boyun ve omurga ekseni düzlü?ü korunmaya çal???larak ç?kar?l?r.

*?lk yard?m çantas?n?n; motorlu bisiklet, motosiklet ve i? makinesi d???ndaki motorlu ta??tlarda bulundurulmas? zorunludur. .

*?lk yard?m çantas?nda yara-yan?k merhemi, yara tozu, ilaç, oksijenli su ve tentürdiyot bulundurulmaz.

*?lk yard?m çantas? araçlarda kolay ula??labilir görünür yerde olmas? gerekir.

*Üçgen bez, çok amaçl? kullan?m? nedeniyle çantada bulunmas? gereklidir.

*Yolcu ta??yan araçlarda, fazla say?da çanta bulundurulur.

*?lk yard?m çantas?nda bulundurulmas? zorunlu olan hava hortumu (airway), solunum yolunun aç?k kalmas?na yarar.




Ünite – 4 Kazazedenin Duran Solunumunun Sa?lanmas?

*Yeti?kinlerin istirahat halinde iken gerçekle?tirdikleri solunum say?s? 15-20 aras?ndad?r.çocuklarda ve bebeklerde bu miktar daha fazlad?r.

*Suni solunum yeti?kinlerde dakikada 15-20 kez yap?l?r.

*Solunum ve kalp durduktan sonra ilk 4-6 dakikada içinde suni solunum ve kalp masaj?na ba?lamak gerekir. .

*Solunumun durdu?u, gö?üs hareketlerinin olmamas?ndan anla??l?r.

* Bilinci kaybolan yaral?, dilin gev?eyerek solunum yolunu t?kamamas? için, ba? arkaya uzat?larak yan yat?r?l?r.

*Suni solunuma ba?lamadan önce a??z içi temizlenip, ba? arkaya uzat?l?r.

*A??z ve burun yaralanmalar?nda Holger-Nilson ve Silvester metodlar? ile sunî solunum yap?l?r,buna indirekt suni solunum da diyebiliriz.

* ?ndirekt suni solunumda; (Holger-Nilson) yüzüstü yat?r?lan yaral?n?n ba? taraf?na geçilir ve s?rttan bast?r?lmakla yaral?n?n nefes vermesi, dirseklerinden kald?rmakla nefes alma sa?lan?r.

* Silvester metodu ile suni solunum s?rtüstü yat?r?lan yaral?n?n ba? taraf?na geçilir ve gö?üse bas?nç ile yaral?n?n nefes vermesi, kollar? yukar? ve geri kald?rma ile nefes almas? sa?lan?r.

* Solunum yolunda yabanc? cisim varsa; ba? a?a??da, kürek kemiklerine vurularak ç?kar?l?r ve gerekirse suni solunuma devam edilir.

*Bebeklerde a??z ve burundan daha s?k, daha az solunum yap?l?r.




Ünite – 5 Kanamalar?n Durdurulmas? Ve Kan Dola??m?n?n Sa?lanmas?

* NormaL bir insan?n dakikadaki kalp at?m say?s? 60-80' dir.
* Kalbin durdu?u, nabz?n hissedilmemesinden ve göz bebeklerinin büyümesinden anla??l?r.

* Kalbin durdu?undan emin olduktan sonra ilk 4-6 dakika kalp masaj?na ba?lan?r.

* Yaral? s?rtüstü sert ve düz bir zemine yat?r?l?r.

* Kalp masaj? gö?üs kemi?inin 1/3 alt k?sm?na yap?l?r.

* Dakikada en az 60 kez, gö?üs kemi?i 3-5 cm esnetilir.

* Bu i?lem, çocuklarda tek elle 70-80, bebeklerde ba? parmakla 100 - 120 kez yap?l?r.

*Kalp masaj?na, nab?z tekrar hissedilinceye kadar devam edilir.

*Elektirik çarpmas?na ba?l? kalp durmas? söz konusu ise kalp masaj?na ba?lamadan önce kalp masaj? bölgesine bir defa 4-5 cm yi geçmiyecek bir esnetmeyi sa?layacak ?ekilde bir defa yumruk vurulur.

* Kalp masaj? + suni solunum birlikte yap?ld???nda 2 ki?i yap?yorsa; 1 ?una solunum 5 kalp masaj? yap?l?r. 1 ki?i yap?yorsa; 2 suni solunum 15 kalp masaj? yap?l?r.

* ?nsan bedeninde 1/13 = 5-7 litre kan vard?r. 1/5 = %20'si kaybedildi?inde hayati tehlike ba?lar.

* ?ç kanamalar?n en belirgin özelli?i, nab?z say?s?n?n artmas?, huzursuzluk, bayg?nl?k hissidir.

* ?ç kanamalarda, a??zdan yiyecek-içecek verilmez.

* Atardamar kanamas?; aç?k k?rm?z? ve f??k?r?r tarzda, toplardamar ise koyu k?rm?z? ve ta?ar ?ekilde kanar.

*?iddetli bir kanamada, önce elle kanayan yere bast?r?l?r,bunda amaç; kanaman?n oldu?u damar? parmak ile kemik aras?na s?k??t?rmakt?r.

*Kanayan uzvu kalp seviyesinin üstünde tutmakta geçici bir kan durdurma metodudur.

* Bask?l? sarg? ile kanayan damar?n üzerine bas?nç yap?lm?? olur. En güvenilir metottur.

* Ba?taki kanamalarda;boyun ve ?akak atardamar?na; koldaki kanamalarda; üst kolun iç k?sm?na(yani koltuk alt?na),omuz bölgesi kanamalar?nda;köprücük kemi?i arka iç k?sm?na ve bacaktaki kanamalarda ise; kas?ktaki atardamara parmakla bas?nç yap?lmak suretiyle kanama geçici olarak durdurulur.

*Turnike(s?kma ba??), kol ve baca??n üst k?sm?ndaki tek kemik üzerine uygulan?r.

*Turnike her 20 dakikada bir 5-10 saniye gev?etilir.(gang reni önlemek için)

* ?ok, dola??m sistemi yetmezli?idir.(Dola??mdaki kan miktar?nda ve bas?nçta azalma yada yetersizlikler sonucu olu?ur.)

* ?okun en önemli nedeni, kanamalar, yan?klar ve ?iddetli a?r?d?r. * ?okun en önemli belirtisi, nab?z say?s?n?n zay?f ve h?zl? olmas? aln?n terlemesi ve ü?ümedir.

* ?okta; beyne kan gitmesi amac?yla, s?rtüstü yat?r?l?p, bacaklar, yukar? kald?r?l?r. (?ok pozisyonu)

*Tüm yaralanmalarda, yaral?n?n üzeri örtülerek, ?oktan korunur.

* Bay?lmada ?uur 2-3 dakika kapan?r.

* Bay?lmada hemen ?ok pozisyonu verilir ve ki?i dinlendirilir.

* KOMA, duyu organlar?n?n çevreyi alg?layamayacak ?ekilde i?levsiz kalmas? ile görülen derin ?uur kayb?d?r.(Hiçbir uyarana tepki verememe ile karakterize olan derin ?uur kayb? halidir.)

*Komada, solunum yolu aç?k tutulur, a??zdan s?v? verilmez.




Ünite – 6 Kaza Sonucu Olu?an Yaralanma Biçimleri Ve ?lk Yard?m Uygulamalar?

*Trafik kazalar?nda daha çok, sert ve künt cismin çarpmas? ile olan ezik yara görülür.

*Kesik yaralar,yaral?ya verilecek pozisyon ile yara kenarlar? birbirine yakla?t?r?ld?ktan sonra, sarg? beziyle sar?l?r üzerine herhangi bir ?ey sürülmez.

*Kesik yaran?n yönüne göre, yaral?ya pozisyon verilir.(Verilecek pozisyon yara uçlar?n?n birle?mesini temin amac?ylad?r.Kesik yaran?n yönü vücut eksenine göre yönü aç?s?ndan önemlidir.Boylamas?na bir kesik yara varsa s?rtüstü yat?r?larak ayaklar gergin vaziyette uzat?lacak,enlemesine bir kesik yara varsa s?rtüstü yat?r?ld?ktan sonra yaral?n?n dizleri karn?na do?ru çektirilecek.

*Aç?k yaralarda kanama ve ?ok önlemi al?n?r.

*Yaraya batan cisim ç?kar?lmaz, etraf? desteklenip üzerinden sar?l?r.

*Kafa yaralanma belirtileri; bulant?-kusma, ba? a?r?s?-ba? dönmesi, göz bebekleri büyüklü?ü farkl? olabilir.

* Solunum yolunun aç?k olmas?na dikkat edilerek, sa?lam taraf?na yan yat?r?l?r.

* Hiçbir ?ikayeti olmasa da hastanede gözlem alt?na al?n?r.

* Burun ve kulaktan kan geliyorsa, kan gelen tarafa do?ru yan yat?r?l?r.

* Aç?k gö?üs yaralanma belirtileri; aç?k k?rm?z? köpüklü kan gelebilir, gö?se hava girip, akci?eri s?k??t?rarak solunum yetmezli?ine neden olabilir.

* Hava giren yer temiz ?slak bezle kapat?l?r ve yar? oturur pozisyonda sevk edilir.

*Kapal? kar?n yaralanma belirtileri,kar?nda sertlik,morarma ve a?r?d?r.

* Kapal? kar?n yaralanmalar?nda bölgeye so?uk uygulan?r. A??zdan yiyecek,içecek verilmez.

* Aç?k kar?n Yaralanmas?nda, d??ar? ç?kan organlar içeri itilmez. Yaran?n yönüne göre bacaklara pozisyon verilir.

* Araçta yang?n varsa; kontak kapat?l?r. Yang?n söndürücü kaput aç?lmadan motorun alt?na ve üstten püskürtülür. Sonra tam aç?larak s?k?l?r.

* Yang?n söndürücü, A1, A2 ve F s?n?f? belge kullan?lan araçlar?n d???ndaki motorlu ta??tlarda, sürücünün en kolay ula?abilece?i yerde bulunur.

* Birinci derece yan?kta deri k?rm?z?, ikinci derecede su dolu kabarc?klar, üçüncü derecede daha derin dokular yanm??t?r.

* Yan???n üzerine so?uk su ve buzdan ba?ka bir ?ey tatbik edilmez. Temiz ve ?slak bezle üzeri örtülür.

* Elektrik yan?klar?nda gerekiyorsa suni solunum + kalp masaj? yap?l?r. Göz yan?klar?nda bol su ile y?kan?r.

* Bir ölünün sa?lam doku ve organlar?n?n, a??r hastalara nakledilmesine izin vermeye doku ve organ ba???? denir.

*En çok ba???lanan doku; kan, organ ise; böbrektir.

*Doku ve organ ba????, hukuken ve dinen uygundur.




Ünite – 8 Sa?l??? Bozan D?? Etkenler;Zehirlenme, S?cak Vurmas?, Güne? çarpmalar? ve Donmalar, ?lk Yard?m Uygulamalar?

* Egzost zehirlenmesine; Egzost duman?n?n içeri?i olan ,karbonmonoksit gaz?, kan?n oksijen ta??ma özelli?ini bozarak solunum yolu zehirlenmelerine neden olur.

* Egzost zehirlenmesinde temiz havada suni solunum yap?l?r ve yetersiz solunumda da yan yat?r?l?r.

* Sindirim yolu zehirlenmesinde kazazede kusturulur. Ancak asit-baz zehirlenmesinde kusturulmaz, bol su içirilir,aradan 2 saat geçmi?se müshil verilir.

*Y?lan-akrep sokmas?nda ?s?r?lan yerin üzerinden turnike uygulan?r. So?uk uygulama yap?l?r, ?s?r?lan yer kalp seviyesinden a?a??da tutulur.

* Köpek ?s?rmas?nda yara sabunlu su ile y?kan?p, a??ya ba?lan?r.

* Güne? çarpmas?nda yüksek ate?, dolgun nab?z, bilinç kayb? vard?r.Ki?i terleyemez. So?uk uygulama ile ate? dü?ürülür.

* S?cak vurmas?nda, terlemeye ba?l? su ve tuz kayb? vard?r.Kaybedilen s?v?n?n vücuda kazand?r?lmas? aç?s?ndan bol tuzlu su içirilir. Vücut ?s?s? yava?ça dü?ürülür.Il?ktan so?u?a do?ru kademeli olarak banyo yapt?r?l?r. ?ok belirtileri vard?r.

*Donmada ki?i uyutulmaz, vücut ?s?s? yava? yava? yükseltilir,?l?ktan s?ca?a do?ru kademeli olarak banyo yapt?r?l?r. Alkol verilmez. Sert ve h?zl? masaj yap?lmaz. Üzeri örtülür.

* Egzost zehirlenmesine; Egzost duman?n?n içeri?i olan ,karbonmonoksit gaz?, kan?n oksijen ta??ma özelli?ini bozarak solunum yolu zehirlenmelerine neden olur.

* Egzost zehirlenmesinde temiz havada suni solunum yap?l?r ve yetersiz solunumda da yan yat?r?l?r.

* Sindirim yolu zehirlenmesinde kazazede kusturulur. Ancak asit-baz zehirlenmesinde kusturulmaz, bol su içirilir,aradan 2 saat geçmi?se müshil verilir.

*Y?lan-akrep sokmas?nda ?s?r?lan yerin üzerinden turnike uygulan?r. So?uk uygulama yap?l?r, ?s?r?lan yer kalp seviyesinden a?a??da tutulur.

* Köpek ?s?rmas?nda yara sabunlu su ile y?kan?p, a??ya ba?lan?r.

* Güne? çarpmas?nda yüksek ate?, dolgun nab?z, bilinç kayb? vard?r.Ki?i terleyemez. So?uk uygulama ile ate? dü?ürülür.

* S?cak vurmas?nda, terlemeye ba?l? su ve tuz kayb? vard?r.Kaybedilen s?v?n?n vücuda kazand?r?lmas? aç?s?ndan bol tuzlu su içirilir. Vücut ?s?s? yava?ça dü?ürülür.Il?ktan so?u?a do?ru kademeli olarak banyo yapt?r?l?r. ?ok belirtileri vard?r.

*Donmada ki?i uyutulmaz, vücut ?s?s? yava? yava? yükseltilir,?l?ktan s?ca?a do?ru kademeli olarak banyo yapt?r?l?r. Alkol verilmez. Sert ve h?zl? masaj yap?lmaz. Üzeri örtülür.




Ünite – 9 Haberle?me Ve Yaral?lar?n Ta??maya Haz?rlanmas?,Sedye ?le Yaral? Ta??ma Yöntemleri

* Haberle?mede kaza yeri, yaral? say?s? ve yara durumu öncelikle bildirilir.H?z?r Servis haberle?me telefon numaras? yurt genelinde 112 dir.

* Kanamalarda; kanayan uzuv kalp seviyesinden yukar?da, ?okta; s?rtüstü bacaklar yukar?da,gö?üs yaralanmalar?,ayr?ca üst taraf k?r?k ve yaralanmalar?nda; oturur,yada yar? oturur. Omurga-bacak k?r?klar?nda; s?rtüstü sert bir zeminde, kulaktan kan gelmesinde; kan gelen tarafa do?ru yan, kafa yaralanmalar?nda; yara üstte kalacak ?ekilde yan yat?r?l?r.

* ?okta olanlar, a??r kanamas? olanlar, solunum zorlu?u olanlar öncelikte ta??n?r.

* çok say?da yaral?n?n oldu?u kazada, durumu çok a??r olanlar ya da ufak tefek yaralar? olanlar en son ta??n?r.

* Tek ki?iyle, geri geri ta??ma en uygun ta??ma ?eklidir.

* ?ki el üzerine bilinci yerinde olmayanlar, dört el üzerinde bilinci yerinde olanlar ta??n?r.

* Yaral?, sedyede ayaklan önde olacak ?ekilde ta??n?r. Ancak merdiven ini? ve ç?k??lar?nda ba?? yukar?da olacak ?ekilde tutulur.

*?ki ki?i ile sedyesiz omurga, kalça ve bacak k?r??? olmayanlar ta??n?r.




Ünite - 10– 11 Sürücülükle ?lgili Sa?l?k Yeterlili?i ,Sürücülükte Uygun Olmayan Davran??lar Ve Sürücü Ruhsal Durumu Nas?l Olmal?d?r


*Alkolü, 0,50 promile kadar, sadece B s?n?f? özel araç kullananlar alabilir.

*??itme cihaz?n?, B s?n?f? özel ve F s?n?f? ta??t sürücüleri kullanabilir.

*Tek gözü görmeyenlere,gece körü olanlara, tek eli olmayanlara, renk körlerine, ortopedi hekiminin izin vermedi?i özürlülere, ileri derecede kalp hastal??? olanlara, ?eker hastalar?na, uyu?turucu kullananlara sürücü belgesi verilmez.

* Ortopedi hekimi izin vermi?se parmak-bacak noksan? olanlar (Araçlar?na özel donan?mlar ilave ettirdikten sonra ), H s?n?f? belge al?rlar.

*?ehir içi ve d???nda emniyet kemeri kullanmak zorunludur.

*Sürücü ve yolcular?n koltuklar?nda ba?l?k bulundurmak zorunludur.

*Motosiklet kullananlar, koruyucu ba?l?k ve gözlük takmak zorundad?r.

*Sürücünün ruh sa?l???n?n yerinde olup olmamas?, trafik kazalar?yla do?rudan ili?kilidir.

*H?rsl? veya k?zg?n araç kullan?m?, istenmeyen bir kaza ile sonuçlan?r.

* Payla?an ve di?er insanlara sayg? duyan ki?i, trafik kurallar?na mutlaka uyar.