Sizde canavarla?t?rd?klar?m?zlardan m?s?n?z?

[crazy_devil]

Haz?rlayan : Dr. Ayhan Akcan
Bak?rköy Psikoteknik De?erlendirme ve Trafik Dan??manl??? Merkezi

Y?llardan beri Türkiye’de trafik sadece “kaza” olarak alg?lanm??t?r.Oysa trafik bir çok alan? içine alan ,herkesi ilgilendiren ve hayat?n tam ortas?nda olan konudur.Trafi?i sadece kaza boyutu ile bakmak yerine nas?l en güvenli trafik ortam? olu?turabiliriz anlay???yla bakmak gerekir.

Bilindi?i gibi trafik, yol, araç ve yol kullan?c?lar?ndan olu?ur. Türkiye’de bugüne kadar ço?unlukla da mühendislik aç?s?ndan trafik de?erlendirilmi?tir.Di?er bir de?erlendirme ise; trafikteki problemin denetleme eksikli?inden kaynakland??? ?eklindedir.Bu ise trafi?in "polis" konusu olarak bilinir ve sadece polisin meselesi olarak alg?lan?r.Oysa trafi?in en önemli faktörü ve meselesi"insand?r" ve kazalar?n % 90’?n?n insan hatas?ndan kaynakland??? da herkes taraf?ndan bilinir.Fakat trafikteki bu "insan faktörü"nün ne oldu?u, nelerden olu?tu?u ,trafi?i nas?l etkiledi?i pek bilinmez.Sadece bu insan canavarla?t?r?l?p olaya masallardaki gibi olmayan yarat?klar gibi bakmam?za neden olur.Oysa ortada masal kahraman? canavar yok ki; kural ihlal eden,k?rm?z? ???kta geçen,emniyet kemerini takmayan,h?zl? alkollü araç kullanmay? normal kabul eden,cezalardan hiç ders almayan....bizler söz konusuyuz.

Dünyada, teknolojik ilerlemeler ve altyap? eksikliklerini en ideal noktaya getirseniz bile kazalardaki insan faktörünü ancak ve ancak %75 e indirebiliyorsunuz.Bundan dolay? çözüm, insan d???ndaki faktörlerde de?il do?rudan psikoloji olup; ?oför koltu?undaki insandad?r.Yani hatay? yapan da sonuca katlanan da çözüm üretende insan olup o ?oför koltu?undaki insan?n davran?? yap?lanmas?d?r.Maalesef ülkemizde trafik psikolojisi ; sürücü davran???n? inceleyen uzman ki?iler çok azd?r. Hatta bu alanda Üniversitelerimizde de ciddi bir ilgisizlik ve bilgisizlik söz konusudur.

Trafik psikolojisi "araç sürücülerini" inceler ve kazaya neden olmayan,trafik ortam?nda hiç riske girmeyen, trafik kurallar?na sürekli uyan sürücüleri seçer ve sürücülerin araç kullanma becerileri ve yeteneklerinin ölçümünü de?erlendirmesini ve geli?tirmesini yaparak dan??manl?k ve bilirki?ilik yapar.Sonuçta güvenli araç kullanan sürücü davran??? olu?turur.

Türkiye’de ?u anda bu amaçla aç?lm?? merkezler vard?r. Bu merkezler daha çok trafik suçlusu kabul edilen ve sürücü belgeleri belli süre al?konulan h?zl?,alkollü ve sürekli ceza alan sürücülere bilirki?ilik hizmeti vermektedir.Ancak ?oför seçimi ve ara de?erlendirmelerde de kullan?labilir.Ayr?ca;yurt d???ndaki gibi; Sürücü yeteneklerinin psikoteknik de?erlendirmesi. Sürücü e?itimi ve rehabilitasyonu.Ergonomi (Ergonomik aç?dan yol sistemlerinin ve ula??m araçlar?n?n dizayn?na ili?kin öneriler üretmek).
Karayollar? projelerinde mühendislere dan??manl?k.Trafik güvenli?i konusunda bilinç yaratma programlar?. Trafik kanunlar?n?n uygulanmas? / kanun yap?c?lara dan??manl?k.

E?itim programlar?n?n e?iticilerinin yeti?tirilmesi Trafik bilirki?ilerinin ve politikac?lar?n dan??manl???. Üniversitelerde trafik psikolojisi e?itimi vermek. Kaza sonras? bilirki?i raporlar?n?n haz?rlanmas?. Trafikle ilgili davran??, tutum, yetenek vb. alanlarda kullan?lacak ölçüm araçlar?n?n geli?tirilmesi. Ara?t?rmalar ya?am kalitesi, çevresel ko?ullar ve kriterlerin tan?mlanmas? olarak s?ralanabilir.

Sonuçta görev ald?klar? tüm bu alanlarda trafik psikologlar? genel olarak “insan faktörünün kazalarda oynad??? rolü belirlemeyi” ve “bulgulardan yola ç?karak kazalar? engelleyebilecek önlemler üretmeyi” amaçlamaktad?rlar.Yani trafikten canavarlar? ay?klamaya ve güvenli sürücü seçmeye yarar.