Motosiklet Temel Elektrik Bakımı

[crazy_devil]

Motosiklet Temel Elektrik Bak?m?

Ate? Erim

Günümüz motosikletlerinde, geli?en teknolojinin gere?i olarak kablo ve konnektörlerden olu?an karma??k bir elektrik sistemi olmas?na ra?men rutin bak?mlar esnas?nda, elektrik sisteminin bak?m? ço?unlukla ihmal ediliyor. Bilindi?i gibi kopmu? veya iyi temas etmeyen bir elektrik ba?lant?s? ço?unlukla yolda elektrik ar?zas? olarak bize geri döner. Motosikletimizin elektrik sistemi hakk?nda bilgi sahibi olarak, çe?itli parçalar?n aralar?ndaki ba?lant?lar? bilmemizin, karanl?k ve ?slak bir yolda yanl?z ba??m?za kald???m?zda ne kadar önemli oldu?unu söylemeye gerek yoktur san?r?m.

Soldaki ve üstteki resimlerde akümlatörün içindeki asidin kutup ba?lar?na s?zd???n? ve zaman içerisinde korozyona sebep oldu?unu görüyoruz. Bu korozyon kutup ba?? ile ana kablonun iyi temas etmemesine sebep olmaktad?r. Bundan kurtulman?n tek yolu ana kabloyu kutup ba??ndan ay?rarak, korozyonu temizlemektir. Kabloyu tekrar takmadan once, kutup ba??na bu i? için özel üretilmi? bir koruyucu sürmekte fayda var.

Elektrik sisteminin kalbi olan akümlatörün önemi, motosikletin modeline ba?l? olarak de?i?mekle beraber, tüm modellerde akü kablolar? kutup ba??na s?k?ca ba?lanm?? ve korozyondan ar?nd?r?lm?? olmas? gerekir. Akü ba?lant?lar? s?kl?kla kontrol edilmelidir. Bu kontroller s?ras?nda kutup ba?lar?nda ye?ilimsi beyaz birikimler görürseniz, bunu elektrik sisteminizde problemlerin ba?layaca??n?na dair bir uyar? olarak dikkate almal?s?n?z. Böyle bir korozyon gördü?ünüzde, hemen ana kablolar? kutup ba?lar?ndan ay?rarak, kablo ba?l???n? ve kutup ba??n? bir tel f?rça ve z?mpara ka??d?yla temizlemelisiniz. Kablolar? kutup ba?lar?na tekrar ba?lamadan önce, kutup ba?lar?na sürece?iniz özel koruyucu jel (gres ya?? de?il) sizi korozyon probleminden bir süre uzak tutacakt?r. Kirli akümlatör ba?lant?lari, ilk hareket mekanizmas? elektrikli olan (Electric start) motosikletlerde ço?unlukla ilk hareketin sa?lanmas?n? engeller.
Akümlatör, elektrik enerjisini motorun elektrik jeneratöründen alarak biriktirir ve bu enerjiyi motor cal??mazken kullanmam?z? sa?lar. Akümlatörü bulunmayan mopedlerde ve birçok off-road, cross motosikletinde elektrik sistemini do?rudan jeneratör besler.
Elektrik enerjisi, çe?itli elektrikli birimlere izole kablolardan olu?an bir kablo demetiyle da??t?l?r. Bu demet ço?unlukla ?asinin üst tarafina yak?n olarak dö?enir. Kablo demeti, da??lmas?n? önlemek icin, ?asiye, selenin, deponun alt?na klipslerle ba?lan?r. Herhangi bir elektrikli parçaya giden kablolar? takip etmek bu yüzden oldukça zordur ve dikkat gerktirir. Bu a?amada motosikletin elektrik ba?lant?lar?n?, kablolar?n renk kodlar?n? gösteren bir ?ema ar?zan?n takip edilmesinde bize yard?mc? olur.Örne?in, kornan?z çalmamaya ba?lad???nda ar?zay? a?a??daki yöntemle takip edebiliriz :

• Kornaya elektrik enerjisi gelip gelmedi?ini kontrol ediniz. Bu kontrolu bir cep multimetresi (AVOmetre) yard?m?yla yapabilece?iniz gibi basitce haz?rlanm?? küçük bir ampul ve uçlar?na ba?lanm?? iki elektrik kablosu ile de yapabilirsiniz (Seri lamba).
• Motosikletin elektrik ?emas?n? inceleyerek, hangi ucun enerji sa?layan "canl?" uç, hangisinin ise korna butonuna giden uç oldu?unu bulunuz.
• Haz?rlad???n?z seri lamban?n uçlar?ndan birisini canl? uca, di?erini de motosikletin ?asisine ba?lay?n?z.
• Konta?? açt???n?zda (akümlatörü olmayan motosikletler icin motor çal???rken) ampul yan?yorsa, problemin korna butonunda veya kornan?n kendisinde oldu?unu dü?ünebiliriz. E?er ampul yanm?yorsa kopuk veya kotü temasta olan noktay? bulana kadar kabloyu geriye do?ru (akümlatöre veya sigorta paneline do?ru) takip etmeliyiz. Fakat ço?unlukla çalmayan bir kornan?n sorumlusu bu kablo de?ildir.
• Kornaya enerji sa?layan ucun sa?lam oldu?undan emin olduktan sonra seri lamban?n bir ucunu kornan?n üzerindeki terminallerden birisine di?er ucunu da di?er terminale ba?lay?n ve korna butonuna bas?n. E?er lamba yanarsa, kornan?n kendisinin bozuk oldu?una kanaat getirebiliriz.
• E?er lamba yanmiyorsa, korna butonu bozulmu?tur veya korna butonu ile korna aras?ndaki kabloda kopuk/kötü temas vard?r. Böyle bir durumda da ilk süphelenmemiz gereken yer korna butonu olmal?d?r.

Yukar?daki problemin çözümünde izlenen, ihtimalleri azaltarak sonuca ula?ma yöntemi, ayd?nlatma sistemine de uygulanabilir. Burada önemli olan, programl? bir biçimde ar?zan?n takip edilmesidir. Rastgele müdahaleler ar?zay? büyütmek ve zaman kayb?ndan ba?ka bir i?e yaramad??? gibi sa?lam parçalar?n bozulmas?na da sebep olabilir. Bir kabloya veya elektrik terminaline müdahale etmeden önce, mutlaka ne i?e yarad???n? anlamam?z gerekir.

Solda ve üstte: Elektriksel ba?lant?larda bir problem oldu?unda, e?er problem gözle görülen bir yerde de?ilse; devre uygun voltajl? küçük bir seri lambayla (solda) veya bir multimetreyle (AVOmetre) (üstte) izlenmelidir

Birçok sistemde oldu?u gibi motosikletlerin elektrik sistemlerinde de zay?f ba?lant?lar vard?r. Bunlar kullan?m s?ras?nda sorun ç?kar?r ve yolda tamirat yapmam?z? gerektirir. Bu ar?zalar ortaya ç?kmadan yapaca??m?z bak?mlar, bizlere yarar sa?lar. ??in ilginç yan?, kablolar bir ar?za yap?ncaya kadar bize hiç bir uyar?da bulunmazlar. Bu durum özellikle, görünmeyen yerlerde kalan iki metal aras?nda s?k??m?? ve sars?nt?yla zaman içerisinde yava? yava? izolasyonu s?yr?lan kablolar icin geçerlidir. Önceleri hiç bir ?ey yokken günün birinde bir de bakarsiniz ki cal??an bir devrenin sigortas? atmaya ba?lam??.

Yanda: Motosikletlerin elektrik tesisatlar?nda sürtünmeye aç?kbir çok nokta vard?r. Bu noktalar periyodik olarak kontrol edilmelidir.

Üzerinden elektrik ak?m? geçen herhangi bir kablodaki direnç, gücün bir miktar yutulmas?na sebep olur. Bunun sonucu olarak ta o noktada, geçen ak?m?n ?iddeti ve olu?an direncin de?eriyle orant?l? bir miktar ?s? ortaya ç?kar.
Olu?an direnç, asl?nda co?unlukla y?llar?n birikimidir ve bir?ey çal??mamaya ba?layana kadar da kendini belli etmez. Asl?nda en iyisi bunu beklemek yerine zaman zaman elektrik sistemini kontrol etmektir. Bu kontroller özellikle ya?l? motorlar için daha da önemlidir.
6 Volt elektrik sistemine sahip motosiklet kullan?c?lari, elektriksel dirençlerden 12 Volt sisteme sahip motosiklet kullan?c?lar?ndan daha fazla etkilenirler. Bu dirençlerin olu?mas?na en aç?k olan noktalar, daha ziyade aç?kta olan terminal ve konnektörlerdir. Yoldan gelen su ve özellikle karl? havalarda yola dökülen tuz, bu tür korozyonlar?n olu?mas? için adeta davetiye ç?kart?r. Aç?ktaki konnektörler ne kadar kaliteli olurlarsa olsunlar bir süre sonra suyun ve tuzun bozucu etkisine yenik dü?erek ar?zalan?r.
Sa?da: Bozulan bir anahtar, baz? özel temizleme s?v?lar?yla bazen hayata döndürülebilir.

Akü ba?lant?lar?nda oldu?u gibi, konnektörlerin de dikkatle temizlenmesi gereklidir. Kablolar?n konnektöre giren k?s?mlar?n? dikkatlice kontrol edilmelidir. Buralardaki olas? bir asit s?z?nt?s?, konnektörün içine girerek temas eden k?s?mlarda korozyona sebep olur. Böyle bir durum sonucunda, konnektör de?i?tirilecekse, yeni tak?lan konnektör terminallerinin kabloya lehimlenmesi tavsiye edilir.

Üstte: Kablonun ucunu açarken
kablo s?y?r?c? pense kullanmak
iletken k?sma zarar verme
riskini azalt?r.
Etkili bir tamirat yapmak icin, küçük bir elektrikli havya, bir miktar lehim teli ve bir izoleband?m?z olmal?. Bu sayd?klar?m?z pek te pahal? olmayan ve bir tamir seti için mutlaka gerekli diyebilece?imiz aletlerdir. ?ki teli birbiri üzerine bükerek geçici çözümler üretebiliriz. Fakat böyle çözümler uzun vadede muhakkak problem ç?kart?r. Daima konnektör terminallerini kabloya s?k??t?rmak yerine lehimlemeyi tercih etmeliyiz.

Switch contaklar?, genellikle bir di?er problem kayna??d?r ve modern motosikletlerde didondaki switch'lerin de?i?tirilmesi oldukça masraflidir. ço?unlukla dikkatli bir temizlik ve birazc?k da ustalikla bu i? masrafs?zca halledilebilir. Bu switch'ler ço?unlukla didona bir yada iki vidayla ba?lanm??lard?r ve bu vidalar?n sökülmesiyle iki parçaya ayr?l?rlar. Bu i?lemi yaparken unutulmamas? gereken ana kural, mutlaka gerekmedikçe switch'in içindeki parçalar?n sökülmemesidir. Zira bu tip switch'lerin içindeki parçalar genellikle küçük ve kaybolmaya yatk?nd?r.
E?er yorumlamas?n? biliyorsan?z, switch'i söktü?ünüzde gördükleriniz size çok ?ey söyler. Kontak yüzeyleri gorünebiliyorsa kontaklar?n birbirine temas eden noktalar?n? inceleyin. Görünmeyen kontaklar?n c?var?ndaki kararma ve ark izleri ile konta??n k?l?f?ndaki k?r?k ve çatlaklar? inceleyin. Pek çok motorcunun kararm??/kirlenmi? kontaklar? temizlemek için kontak temizleme spreyi vard?r. Switch kontaklar? asl?nda oldukça narin bir yap?ya sahip olduklar?ndan temizlenmeleri oldukça özen gerektirir. Özellikle far anahtar? gibi yüksek ak?m ta??yan switch'lerin kontaklar? çok daha dikkatli temizlenmelidir. Bu temizlik i?lemi s?ras?nda, kontaklarda çizilmeye sebep olmamak için b?çak ucu gibi sert maddeler yerine çok ince z?mpara ka??d? dikkatli olarak kullan?lmal?d?r. Konta?? z?mpara ka??d?yla temizledikten sonra kontak temizleme spreyi s?kmay? unutmay?n.

Üstte: Kablo ba?l???n? kabloya ba?lamak icin pense veya
kargaburun kullan?labilir. Resimde görülen alet ise bu i?
için özel olarak tasarlanm?? bir pensedir .
Altta: Motosikletlerde de arabalarda oldu?u gibi ana
tesisat yal?tkan bir bantla s?k?ca sar?lmi?t?r. A?a??daki
resimde Honda 400-4 modelinin tesisati görülüyor.

Unutmay?n ki sürekli kararan ve sorun ç?kartan bir switch konta??, ta??d??? ak?m için do?ru seçilmemi? olabilir. Böyle bir durumla kar?? kar??ya kald???n?zda, problemi çözmek için bir röle kullanman?z gerekecektir. Bu durumda bir oto elektrkçisine dan??man?z ve yard?m alman?z? tavsiye ederiz.
Kontak temizleyici spreyler, switch'leri açmadan da kullan?labilir ve ço?unlukla iyi sonuç verir. Böyle bir spreyi büyük marketlerde veya elektronik parçalar?n sat?ld??? dükkanlarda bulabilirsiniz.

Solda: Acil yardim seti. (?zole band?, karga burun, muhtelif kablolar ve sigortalar).

Sa?da: S?kça kullan?lan konnektörlerden baz?lar?.